میدون – اخلاق کسبوکار چیست و چه اهمیتی دارد؟

اما گاه این بحث ها به جدل و نزاع، منجر می گردد. مجالس، بدلیل حضور افراد مختلف در آنها، بستر مناسبی برای بحث ها و تبادل نظرهای مختلف است. آنچه در پی می آید گفت و گویی ست که فصلنامه نامه شورا دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی با وی در باره اخلاق حرفه ای و مسئولیت پذیری انجام داده، ضمن تشکر از ایشان، مشروح این گفت و گو با اندکی اضافه، تقدیم حضور خوانندگان می گردد. هر اندازه حضور در مجلس گناه نهی شده، حضور در مجالس مؤمنین و صالحین سفارش شده است. به همین دلیل عدد3 در روایت اگر چه در حکم، نقش دارد، ولی می توان گفت که در مجالس هرگاه چنین توهمی وجود داشته باشد، نجوا مورد نهی قرار می گیرد و ترک آن ضروری است.

به علاوه این موارد با یکدیگر ارتباط دارند؛ ایمان و باور دینی بهعنوان عالیترین صفت نفسانی هدایتگر مورد تأکید فراوان واقع شده است؛ اما ایمان تنها کافی نیست و دارای شرط است، و شرط آن انجام عمل نیک است و از اعمالی که باید در کنار ایمان و باور دینی قرار گیرد؛ توکل، و دوری از عجب و خودپسندی و فخرفروشی است، و در پرتو ایمان است که آدمی به اطمینان و آرامش خاطر میرسد.

یعنی میتوان گفت رفتار آدمی از متغییرهای اساسی دنیانی کنونی است که قادر است بنوبه خود جوامع را با مخاطرات وچالشها و یا فرصتها روبرو نماید. حضرت رسول (ص) علامات تواضع در مجالس را چنین بیان می فرمایند :از علامات تواضع آن است که آدمی به محلی راضی باشد که پست تر از محل نشستن او است . اگر دو نفر با هم انس و الفتی دارند، یا پدر و پسرند و یا برادرند، از نظر اسلام بین آن دو نشستن خلاف ادب مجالس است. و پروردگارت مقرر داشت که جز او را نپرستید و به پدر و مادر نیکی کنید.

امام علی (ع) می فرماید : به احترام پدر و استاد از جای خود بلند شو؛ ولو اینکه امیر باشی . از جای برخاستن برای تازه واردین، یکی از آداب مجالس است، البته اگر برای مؤمنین باشد. اگر فردی از قبیله ای مرتکب کار خلافی می شد همه افراد قبیله به نوعی مسؤول تلقی می شدند، و هریک از آنها می توانست هدف مشروعی برای انتقام جویی تلقی شود. احترام به زندگی و مقام انسانیّت و همچنین تصوّر ارزشهای اخلاقی در همه جا ناپدید شد.

اخلاق حرفهای (Professional ethics)، یکی از زمینههای دانش مدیریت به شمار میرود اما همه نظریههای مدیریت نسبت به اخلاق سازمانی موضعگیری یکسانی ندارند. ملاک نهی امام (در این روایت) از نجوا، آزردگی طرف سوم است، چون مایه سوء تفاهم او می گردد و باصطلاح خیال می کند راجع به او صحبت می کنند. و پیامبر اکرم (ص) می فرماید : هر کس به خدا و روز قیامت ایمان دارد در مجلسی که امامی را دشنام می دهند یا غیبت مسلمانی را می کنند نمی نشیند . پس نمی شود گفت، اخلاق حرفه ای تنها با آموزش به دست می آید؟

مشاهده آیاتی نظیر آیه 68 سوره انعام و روایاتی نظیر آنچه ذکر شد، اهمیت پرهیز از مجالس گناه را به ما گوشزد می نماید. فرمودند : مجالس مؤمنین . در سیره پیامبر (ص) می خوانیم : حضرت (ص) نهی فرمودند از نشستن بین دو مأنوس، مگر با اجازه آنها . در سیره حضرت رضا (ع) می خوانیم که : ابراهیم بن عباس گوید : هرکز ندیدم که حضرت رضا (ع) در سخن کسی پرخاش کند و سخن را قطع کند تا اینکه خود طرف سخنش را تمام کند.

درباره سیره رسول اکرم امام صادق (ع) می فرماید : پیغمبر اکرم (ص) هرگز جلوی اصحاب خود پایش را دراز نمی کرد . و گرنه با یک بخشنامه و یا چند توصیه و یا چند ماده ی قانونی که نمی شود مثلا پدیده های خلاف اخلاق حرفه ای مانند زیرمیزی و یا تقاضاهای القایی را به طور کامل در حوزه ی نظام سلامت برچید. وی دارای بیش از ۳۰ کتاب در زمینه های علمی، پزشکی و مدیریتی، انتشار بیش از ۴۰ مقاله در مجلات علمی – پژوهشی و معتبر داخلی و بین المللی (ISI) و استاد راهنما و مشاور دهها پایان نامه در مقطع دکتری و کارشناسی ارشد و استاد درس اقتصاد بهداشت و درمان و مدیریت استراتژیک در نظام سلامت است.

گاهی خودپسندی فرد به درجهای میرسد که بر اثر کمالاتی که در خود تصور میکند، برای خود از خداوند حقوق و مطالباتی را انتظار دارد و برای خود نزد پروردگار جایگاهی قائل است؛ بهطوریکه مثلاً بروز حوادث ناخوشآیند را در حق خود بعید میپندارد و در واقع این حالت درجه بالای عُجب و خودپسندی و زشتترین آن است. می فرماید: وقتی امت من امر به معروف و نهی از منکر را به یکدیگر بسپارند باید آماده جنگی با خداوند می باشند (وسائل ج 16ص 118). یا سکوت در برابر ناهیات عین شریک شدن در گناه آنهاست. امام صادق (ع) می فرماید : هر کس به مجلسی بدون تشریفات راضی باشد، از زمان نشستن در آن مجلس تا هنگام برخاستن، خداوند و فرشتگان بر او رحمت می فرستند .

آفت عمده ای که همیشه دامنگیر مجالس بوده است و در زمانه ما تجلی بیشتری دارد، تکلفات و تشریفات زیادی است؛ اگر چه پذیرائی از مهمان مورد تأکید اسلام است، ولی تکلفات و تشریفات بیش از حد، مایه اسراف و تبذیر است. بر اساس این نگاه بدترین آفت و بزرگترین مانع رشد، تنوعجویی است. در حدیث آمده است که لقمان به پسر خود فرمود : ای پسر بدیده بصیرت در مجلس نگاه کن اگر جماعتی را بینی که یاد خدا کنند ، با ایشان بنشین . شخص متواضع هنگام ورود به مجالس هر جا که خالی بود می نشیند و نگاه نمی کند تا بالای مجلس را تشخیص بدهد و آنجا را برای نشستن انتخاب نماید.

رعایت احترام افردی که در مجلس نشسته اند، از اولین آداب مجالس اسلامی است. باید تکنیک ها و مهارت ها افزایش یابد، باید توان فکری ارتقاء یابد و نگرش ها متحول شود و در کل شکلی از معرفت و بصیرت ایجاد شود. یکی از ابعاد وجودی انسان که در آموزههای اسلامی به آن عنایت ویژه شده، تربیت جان و پرورش روح است؛ زیرا انسان در پرتو تربیت نفس و تزکیه روح به مراحل کامل انسانیت دست می یابد و سرانجام به رستگاری ابدی می رسد.

نجوا، بعضی صحبتهای در گوشی است؛ و از جمله اعمالی است که ترک آن در مجالس، مورد نظر اسلام است. اصول اخلاق حرفه ای مسأله ای است که اخیراً در کشور ما بسیار مورد توجه قرار گرفته است، از کتابها و مقاله هایی که هر روزه در این مورد نگاشته می شود و نیز سمینارهایی که برگزار می شود می توان پی به اهمیت روزافزون این مسأله در میان حرف مختلف پی برد. آنها هرگز به موقعیتهای خاصی اشاره نمی کنند ، بنابراین بسته به مورد متفاوت و متفاوت تفسیر و اعمال می شوند.

زیرا این باعث میشود که مشتریان بدانند که میتوانند به شما اعتماد کنند و تقلب در کار شما وجود ندارد. بنابراین مسلمانان گرچه از خصلت زیبای حسن خلق برخوردارند، ولی مجرمان و منحرفان، شایسته چنین موهبتی نیستند و نباید لبخند را تایید اعمال ناشایست خود بدانند. گرچه در حوزه اخلاق حرفه ای و صنفی نسبت به خصوص دانشوری و نیز پادشاهی اهتمام درخوری صورت گرفته و کتب فراوانی نگاشته شده است. احترام و مهربانى با هر انسانی، در واقع احترام به پدیدآورنده ى او به حساب می آید و ترش روئى و نا مهربانى با ایشان نیز بی ارتباط با خالق آن ها نیست.

همان طور که میدانید بسیاری از رفتارهای اخلاقی در ارتباط با بندگان خدا شکل میگیرد، مانند گذشت از اشتباه دیگران، صدقه دادن، کمکهای غیر مالی، مهربانی و … این قول صریحی است کشوری که نتواند مهارت ها و دانش مردمش را توسعه دهد و از آن در اقتصاد ملی به نحو موثری بهرهبرداری کند، قادر نیست هیچ چیز دیگری را توسعه بخشد. 2. میزبان نباید غذاهایی را که برای میهمانان حاضر میکند، کم و ناچیز بشمارد و به اصطلاح نباید آنها را ناقابل معرفی کند، چرا که چنین کاری کفران و تحقیر نعمتهای الهی است میزبان در گناهکاری انسان همین بس که آنچه برای برادرانش حاضر میکند، اندک شمارد، و در گناه کاری مردم هم همین بس که آنچه برادرشان برای آنها حاضر میکند، اندک شمارند».

دیدگاهتان را بنویسید