معماری در شعر حافظ / امیررضا پوررضایی

اشعار غنایی و عاشقانه و حتی توصیفهای طبیعی شاعران سرشار از جلوه این نعمت الهی است. مؤلفههای شعری گراناز موسوی و بسیاری از شاعران دهه هفتاد دستخوش تغییر شدند. ارائه می گردد. یادآوری این نکته ضروری است که آرا و نظریات او در زمانه خود، از نگاهی روشن و پیش بین حکایت می کند که با جامعه بسته و فئودالی آن روزگار سنخیت زیادی ندارد، بلکه در میان شاعران دیگر نیز نظایر بسیاری برای آن نمی توان یافت. اگرچه شهرت رباعیات مولانا به اندازه مثنوی نیست؛ اما در این کتاب اشعار معنوی و عرفانی بسیار زیادی بیان شده است که برای هر خوانندهای، عبرت و پند بسیار زیادی به همراه خواهد داشت.

گوته در این شعر نبی اکرم را به رودی تشبیه میکند که جویبارهای بسیار را با خویش همراه ساخته و در نهایت پس از طی فراز و نشیبهای بسیار به اقیانوس جاودانگی میپیوندد. از متن شروع سخنرانی کوتاه و جذاب استفاده کنید. دهه هشتاد شروع جریان سادهنویسی و شوریدن بر ضد شعر دهه هفتاد بود. اما در این میان، شاعرانی بودند که شعر را با فاکتها و اِلمانهای شعری دهه هفتاد شروع کرده و آموخته بودند و با اینکه جزو شاعران دهه هشتاد محسوب میشوند رگههای شعر دهه هفتاد در شعرهایشان به چشم میخورد؛ شاعرانی مثل روجا چمنکار که نخستین مجموعه شعرش «رفته بودی برایم کمی جنوب بیاوری» در سال ۱۳۸۰ به چاپ رسید.

زندگی و نقد اشعار روجا چمنکار در کتابهایی چون «عاشقانهترینها» (علی باباچاهی)؛ «سیر تحول در شعر امروز» (کاظم کریمیان)؛ «شعر امروز، زن امروز» (علی باباچاهی)؛ «رها ز منت باران» (گزیده شعر و زندگی شاعران دشتستان به سعی محمد غلامی) مورد بررسی قرار گرفته. او این تغییرات را غایی و مطلوب میبیند و تصور میكند زن از كنج غربت در آمده و از سیاهی و سكوت قرنها رها شده و در «عدالتخانهی انصاف» دیگر «شاهد» دارد. از سوی دیگر سنت ادب کلاسیک بر آن است که بر معایب عالم طبیعت چشم پوشد و در هر زمینه، حد اکمل نیکی و نیکویی را عرضه دارد.

او همچنین پژوهشگر و مترجم بزرگی بود که با ترجمه متون مقدس در سال ۲۰۰۵، از سوی انجمن نویسندگان آفریقایی و آسیایی در مصر، بهعنوان برترین زن مسلمان برگزیده شد. در آثار نظامی، نگرش آرمانی به زن بر دیگر نگرشها غلبه آشکار دارد و زن در کانون توجه قرار می گیرد. در آثار نظامی نظایر این موارد را بازهم می توان یافت. اما نظامی با این عقیده اسکندر، نوشابه را خانه نشین نمی سازد، بلکه او را شخصیتی مدیر و مدبر نشان می دهد که با سیاست و کاردانی، کشور خود را از حمله اسکندر مصون می دارد و حتی به او درسها و عبرتها می آموزد.

«پروین در شعر « زن در ایران » آشكارا خشنودی خود را نسبت به برخی از دگرگونیهایی كه در زندگی زن ایرانی در دوره معاصر رخ داده نشان میدهد. پروین در شعر فرشتهی انس با ردّ دیدگاهی كه معتقد به نقصان زن است، زن را « ركن خـانهی هستی» و «فرشتهی عشق» میخواند كه بدون وجود او نظام عالم ناتمام خواهد بود. همین گونه نگاه نشان میدهد كه پروین ژرفای تناخر نظام مرد سالارانه را نسبت به هستی مستقل آزاد و برابرانهی زنان در نیافته است و میاندیشد با ایجاد امكانات آموزشی برای زنان تا سطح عالی، تغییر پوشش زنان و رفع حجاب كار اسارت و سكوت و تباهی زن در جامعهی مرد سالار یكسره شده است.»2.

انسان در تعقیب حوادث داستان های نظامی، مجذوب نوسان های روحی و جدالهای درونی شخصیتها می شود؛ او به بهترین وجه توانسته شخصیت عاشق مصمم و باوفا را در شیرین، دختر سوخته در نظام قبیله ای پدرسالار را در لیلی، خوشگذران سبکسر را در خسرو و کامران نامجو را در بهرام گور ترسیم کند. مثلاً چنانکه «برتلس» خاورشناس روسی هم یادآوری کرده، در منظومه خسرو شیرین، قهرمان واقعی داستان و نقطه مرکزی آن، شیرین است نه خسرو؛ در این داستان خسرو مانند مردم روزگار خود، زن را بازیچه ای قابل خرید و فروش برای ارضای امیال خود می پندارد، اما نظامی با قاطعیت از احترام به زن، از شخصیت انسانی او و از قهرمانیها و شعور و ذکایش سخن می گوید.

در اين راستا، بانوان شاعر، با ابزار شعر راجع به وضعيت زنان در جامعه ايران داد سخن دادند و ضمن ريشه يابي علل تنزل زن در جامعه، به بانوان معاصر خويش راه حل ها و راهکارهايي را جهت احراز هويت و منزلت اصلي خود پيشنهاد دادند. وفا، پاکبازی و پایداری از مشخصه های آن است و مشکلات و موانع نمی توانند سد راه آن گردند. پروین در شعر نهال آرزو مجددا از تصور عامه در باره زن و جایگاه نازلی كه به او بخشیدهاند شكایت میكند اما این پستی و بیقدری را به دلیل بیدانشی و بیهنری زنان میداند و از آنان میخواهد در كسب دانش و هنر بكوشند تا در آینده وضعیت آنان بهتر شود.

2. نگرش منفی – برخی خصائل منفی اخلاقی و نفسانی زنان، زمینه ساز نوعی نگرش منفی بدیشان شده است که به دست جائران فرهنگی بسط یافته و بدان منجر گشته است که زن موجود درجه دوم تلقی شود و زن بودن دشنامی باشد که هنگام اهانت به مرد می توان به کار برد. اما اغلب تعریض هایی که نظامی در آثار خود به زنان داشته است، توجیه پذیر هستند و نکته ای دارند که می تواند نظامی را از نگرش منفی به زنان مبرا سازد.

او شاعر پارسی گوی است که از ترکان جغتایی برلاس یا ارلاس بدخشان افغانستان بود؛ وی متولد شد و تربیت یافت و بیشتر عمر خود را در شاه جهان آباد دهلی زندگی کرد و آثار منظوم و منثور خود را ایجاد نمود. او با تأثیری که از شعر شاعران زنان جهان گرفته بود، مانند شعر سیلویا پلات و آنا آخماتوآ به سادهنویسی روی آورد. در جهان شاعران زیادی وجود دارند که برخی افراد آنها را سرلوحه زندگی خود قرار می دهند. ادبیات و شعر به دلیل عدم دسترسی دشمنان به آن در حافطۀ ملت ما و پخش بودن در ذهن و زندگی انسان ایرانی، تا حدی از این تاراج مصون مانده است.

محمد علی بهمنی نامی آشنا در عرصه شعر و شاعری دارد که مجموعه “غزل زندگی کنیم” او در لیست کتابهای شعر پرفروش قرار میگیرد. همچنين در كتاب حماسي موسوم به (يادگار زريران) اشعاري مانند سخنان جاماسب درباره رزم او با ارجاسپ پادشاهِ هون­ ها كه شعر هفت­ هجایي است وجود دارد. همچنین برای دسترسی به سایر اشعار، میتوانید به مطالبی مانند بهترین اشعار صائب تبریزی یا بهترین اشعار کوتاه سعدی نیز مراجعه کنید. این توصیفها که به نظر نگارنده توصیفهای مینیاتوری است، مانند نقاشیهای مینیاتور فاقد پرسپکتیو است؛ لذا تفاوتها و فاصله های افراد را به درستی نشان نمی دهند.

در این شخصیت پردازی ها قهرمانان زن هدف اصلی هستند؛ لذا مردان را زمینه تاریکی می بینیم که چهره روشن زنان را بهتر می نمایانند. در این مقاله، نه همه ابعاد داستانسرایی نظامی، بلکه تنها توجه خاص او به زنان،به عبارت دیگر «زن محوری» در آثارش بررسی می شود و مجموعه فضائلی که زن آرمانی در شعر وی دارد، با استناد به تمام آثار او، یعنی 30 هزار بیت مشتمل بر مخزن الاسرار،خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت پیکر، اسکندرنامه (شامل اقبالنامه و شرفنامه)، قصاید و غزلیات و …

هنرمندان به تبع خواسته مخاطبان، در ارضای حس زیبایی خواهی ایشان می کوشیدند و در آثار خود به آفرینش مَثَل اعلای زیبایی می پرداختند تا التذاذ هنری را برای خوانندگان خود میسر گردانند. به نظر نگارنده، موارد مذکور نشان دهنده اعتقاد عمومی و عرف اجتماعی در خصوص زنان بوده است نه عقیده شخصی نظامی؛ زیرا اگر اعتقاد نظامی چنین بود، نباید موارد متعدد فراوانی در آثار او یافت می شد که خلاف این آموزه ها را ترویج می دهند.

دیدگاهتان را بنویسید