در قضیه جدایی بحرین ، چه کسی سر ایران کلاه گذاشت؟

سرانجام دبیرکل سازمان ملل از هر دو کشور خواست تا مواضع خود را در موضوع بررسی مسئولیت مخاصمه اعلام کنند و خود نیز با گروهی از کارشناسان خبره مشورت کرد و پس از ملاحظه اسناد و مدارک مرتبط با موضوع ، در گزارش ۹ دسامبر ۱۹۹۱/ ۱۸ آذر ۱۳۷۰ عراق را متجاوز اعلام نمود (رجوع کنید به سند ش ۲۳۲۷۳/ S ، ۹ دسامبر ۱۹۹۱). برای ایران عقب نشینی به مرزهای بین المللی مهم ترین موضوع مذاکره بود، در حالی که عراقیها لای روبی اروندرود و آزادی کشتی رانی را با آتش بس مرتبط می دانستند و حتی تلویحاً تهدید می کردند که در صورت موافقت نکردن با لای روبی و آزادی کشتی رانی ، آتش بس به مخاطره خواهد افتاد. وقتی شاه میتواند جزایر را بازپس بگیرد چطور، برای مردم مهم نیست؟ وی با بیان اینکه امام و همراهانش و مردم انقلابی آمدند و رژیم شاه را ساقط و شصت هزار مستشار آمریکا را اخراج و روابط با اسرائیل را قطع و آمریکا را از ایران بیرون کردند، تصریح کرد: مردم انقلابی ایران با انقلاب خود، آمریکا را از کشور خود بیرون کردند. عراقیها در اولین نشست ، با مستمسک قرار دادن مجدد محل مذاکرات و اینکه نیویورک شهر بی طرفی نیست ، در روند مذاکرات اخلال ایجاد کردند و مذاکرات نیویورک همچنان بی نتیجه پایان یافت .

در واقع ، از همان نخستین دور مذاکرات ، عراقیها در روند پیشرفت آن ، به انحای گوناگون کارشکنی و عملاً تلاش می کردند مفاد قرارداد الجزایر را نادیده بگیرند. عراقیها با توجه به اوضاع داخلی ایران پس از رحلت امام خمینی (ره ) در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸، با این تصور که روند بی ثباتی سیاسی در ایران آغاز شده است ، با تهدید ایران تلاش می کردند قرارداد الجزایر را نادیده انگاشته ایران را به پذیرش صلحی تحمیلی وادار کنند، اما مقاومت ایران سبب شد تا عراق طرح پیشنهادی صدام را در ۱۵ دی ۱۳۶۸/ ۵ ژانویه ۱۹۹۰ ارائه کند. یگانهایی از گارد ریاست جمهوری، لشکر سوم و لشکر ششم عراق در آن عملیات شرکت داشتند و از بامداد 4 تیر 1367 با گشودن آتش سنگین بر خطوط دفاعی و عقبههای منطقه، حمله به جزایر مجنون را آغاز کردند و تا 11 صبح همان روز در محورهای اصلی و فرعی در جزیره شمالی به هم پیوستند. چهار روز بعد و در ۲۹ فروردین ۱۳۶۷ نیروهای آمریکایی به انتقام برخورد مین به ناو ساموئل بی رابرتز در عملیاتی به سکوهای نفتی در نصر و سلمان، با قابلیت تولید مجموعا بیش از ۳۰۰ هزار بشکه نفت در روز حمله کردند. وقتی که انسان، آن روز را به خاطر میآورد، همواره احساس شادی، شعف و امید به آینده دارد.

آشکار است وقتی حکومتی مشروعیت و مقبولیت لازم و کافی را ندارد، مردم از اقدام مناسبش هم حمایت نمیکنند. البته شیعیان ایراندوست غیرفارسیزبان هم در بحرین زیاد هستند. کبنا ؛جنگ اوکراین، فرصتی بی سابقه برای صادرات گاز به اروپا پدیده آورده و در این میان، این ماجرا با رفع احتمالی تحریمها علیه ایران هم همزمان شده است. جلوگیری از بهره مندی احتمالی امریکا از ایران برضد عراق ، به دلیل شرایط نه جنگ نه صلح و خصومتهای دیرینه بین ایران و عراق . در عین حال ، آنچه در این اوضاع روی داد، بروز تنش در مناسبات امریکا و عراق بود که منشأ آن نگرانی از افزایش توان نظامی عراق و تهدیدهای عراق و اسرائیل بر ضد یکدیگر بود. عرضه این کالا توسط اوکراین نیز دچار توقف شده؛ زیرا بنادر این کشور به روی جهان بسته شده است و البته به نظر میرسد هیچ راهی برای پر کردن جای خالی این دو کشور در کوتاهمدت نیز وجود ندارد. به نظر میرسد ماجرای بحرین یکی از مواردی است که تصمیم حکومت در داخل آن با منتقدانی مواجه است و بخشی از افکار عمومی داخلی مخالف این کار هستند.

از ابتدای جنگ روسیه اوکراین نرخ گندم با جهش بیسابقه ۵۰ درصدی مواجه شدهاست که علت آن را باید در موارد زیرجستجو کرد. یک هفته بعد، صدام حسین از موضع پیشین در باره اروندرود عقب نشینی کرد و در ۲۳ مرداد/ ۱۴ اوت همان سال با ارسال نامه ای خواستار حل و فصل مناقشه براساس قرارداد الجزایر شد و متعاقب آن تبادل اسرا و عقب نشینی نیروهای عراقی آغاز گردید. در جریان این حمله بالگردهای آمریکایی به نفع نیروهای عراقی مستقیماً وارد جنگ با ایران در فاو شدند. با حملات پیاپی عراق ، سرانجام مقاومت مردمی خرمشهر درهم شکست و این شهر به تصرف نیروهای عراقی در آمد و در ۲۴ مهر ۱۳۵۹، به دلیل پایداری و مقاومت سرسختانه مردم از شهر، خرمشهر، خونین شهر نام گرفت ( روزشمار جنگ ایران و عراق ، کتاب ۴، ص ۴۱؛ انصاری و همکاران ، ص ۳۲۲ـ۳۳۵،۳۹۰). در این میان جبهه پایداری عرب تحت نفوذ سوریه ، از موضع جمهوری اسلامی ایران در جنگ حمایت کرد و با برگزاری چند اجلاس ، و صدور بیانیه هایی به حمایت از ایران پرداخت (رجوع کنید به درویش پور، همانجا؛ ولایتی ، ۱۳۸۰ ش ، ص ۱۰۵). همچنین فشارهای سیاسی که عراق پیش بینی می کرد ایرانیها را به تسلیم و امتیازدهی وادارد، اراده و عزم ملی آنان را نه تنها برای بیرون راندن مهاجمان، بلکه تا حد سرنگون کردن حکومت عراق تقویت کرد.

دیدگاهتان را بنویسید