اختلاف آیتالله حائری با کربن درباره معنای فلسفه در اسلام/ هایدگر مملکت را گرفته است

بسیاری از جوانان با افکار از پیش ساخته و اندیشه های رؤیایی وارد زندگی زناشویی می شوند و می خواهند از راه تصادف و شانس، زمینه را برای داشتن یک کانون سالم پدید آورند، در حالی که تن دادن به ازدواج بدون هدف و روش سنجیده همانند قرار دادن اساس ساختمان بر روی زمینی سست و لرزان است که محلی برای زندگی اطمینان بخش نخواهد بود. من به دوستانی که در بنیاد ملاّ صدرا مشغول کار هستند، سفارش کردم، گفتم بنشینید برای جوانان و کودکان کتاب بنویسید.

بیگمان روزه سپر و مانعی است در برابر شرّ و فساد، وقتی که یکی از شما روزه داشت، دروغ نمیگوید، غیبت و تهمت نمیزند، چشم و گوش خود را از حرام حفظ میکند و به دنبال کسب رضای الهی است و میکوشد با تقوا و محفوظ نگهداشتن خود از شرّ نفس حیوانی و تقرّب به پیشگاه خداوند و جلب رضایت او سعادتمند گردد. در اساسنامه نظامیه بغداد، تدریس علوم عقلی و منجمله فلسفه حرام بود! فرق آشتیانی با دیگران در این بود که به عرفان، علاقه زیادی داشت. عشق به منزله داستان، یکی از موضوعاتی است که در سرتاسر کتاب «فلسفه و عشق» مورد بررسی قرار گرفته است، از این رو، تصاویر درد و رنجهای عشق را نیز بهتکرار در آن میتوان دید.

ارسطو بر اساس یک طرح عملى و امکان پذیر، به حکومت طبقه متوسط جامعه معتقد مى شود و در سراسر کتاب سیاست خود، به دفاع از آن و نگه دارى و پاى دارى حکومت طبقه متوسط، که نقطه اعتدال در میان افراد جامعه است، مى پردازد. جامعه ای که علیه حیا و عفت اعلان جنگ کرده دشمن زنان است. مرحوم سید جلال آشتیانی حکیم است، ایشان سهم بسیار زیادی در معرفی متون دارد، یعنی متون بسیار زیادی را -در یک دوره فترت عجیبی- معرفی کرده است. دین خطابی از طرف خداوند تعالی به بشر است، عرفان معرفتی است که درجات ولایت و تقرب حاصل میشود.

این کتاب به عنوان تکلیف دانشگاهی به آنجا ارسال شد و اگر اشتباه نکنم آقای دکتر پورجوادی به من گفتند و یا خود من پیشنهاد دادم که این کتاب را به خدمت دکتر حائری ارسال کنیم تا ایشان نیز ببینند و نظری بدهند. برای ما هم تا یک دورهای بوده است، اما تاسیس دانشگاه باعث شد که قشر قدیم پی کار خود بروند! این معرفی ابنرشد محض باعث که مکتبهای دیگر مثل شکاکیت، مکتب رواقی و مکتبهایی که اصلا وجود نداشت و در خفا بود، در غرب احیا بشود. برای مثال وجوب نماز با اینکه یک حکم فردی است، اما با عبارت «ان الصلوة تنهی عن الفحشاء و المنکر» بیتردید آثار اجتماعی قابل توجهی نیز بهدنبال دارد که میتواند یکی از حکمتهای تشریع آن باشد.

پس چون دلیل کافى ندارید، نباید به یک طرف حکم کنید و باید لاادرى باشید نه آن که حکم کنید به این که جز طبیعت و جهان چیزى نیست و جهان هم ازلى و ابدى است. پرهيز از خودآرايى، نه دليل وارستگى از قيد نفس است و نه علامت بى اعتنايى به دنيا. ۱- ازدواج در آیات: این سؤال همواره مطرح بوده است که چرا خداوند انسان ها و یا حیوانات و حتی گیاهان را زوج آفرید؟ در درمان طبیعی بیماری ها و پاکسازی بدن از صموم مختلف از روزه درمانی استفاده می کنند. در خوابی که میبیند از ارسطو میپرسد آیا ابنسینا حکیم است؟

ولی فلسفه جدید -از «دکارت» به بعد- هر کسی که چیزی مینویسید، نفر بعدی تابلو را کلا پاک میکند! اینها انسانهای بزرگی بودند، ولی متاسفانه الان کسی آنها را نمیشناسد! اینها انسانهای بزرگی بودند، هر کدام از آنها در یک شهر مشغول تدریس شد. کتاب«فلسفه، شهر و زندگی روزمره» اثری است که در آن مقالات برگزیده همایش «شهر و زندگی روزمره» گردآوری شده است. از آن جا که هر ساله رمضان در تقویم میلادی 11 روز زودتر از سال قبل آغاز میشود این ماه مبارک با گذشت زمان در تمام فصول به صورت چرخشی واقع میشود و شامل زمستان با روزهای کوتاه و تابستان با روزهای طولانی نیز میشود.

به هر صورت ایرانیان باهوشتر از این حرفها بودند و به چند دلیل او را به جاهای دیگری صادر کردند، اول اینکه به ذات اشعری است! ما اول باید انسان را بشناسیم تا دین و عرفان را بشناسیم. اگر نه جهالت تاریخی، انحصارطلبی و تمامتخواهیِ فکری و فلسفی لازم است تا به این پرسش پاسخ مثبت بدهیم. به باور کریچلی، والاس استیونس برای بیان اندیشههای فلسفی خود، بهجای فلسفه، «شعر» را انتخاب میکند و این ناشی از دلبستگی خودآگاهانه او به زیباییشناسی رمانتیسم است.

این امر از اهداف اساسی ازدواج است؛ وجود فرزندان به گرمی، پویایی و صفای کانون خانواده میانجامد و انگیزه ادامه زندگی را در انسان تقویت میکند. وی ادامه داد: در این ماه همه چیز بر محور خداوند میچرخد و ماه خدا و خدایی شدن انسان است. راه سوم پیدا کردن فلسفه زندگی خود این است که در اصل انتخاب مسیر نادرست در زندگی، به دلیل جذب شدن به سمت آن مسیر بنا به دلایل نادرست است، دلایلی مانند پول، شهرت، توجه و… در نتیجه، هدف از ازدواج و تولید نسل، مقدس می گردد و هیچ یک از مادیات ملاکی برای آن به حساب نمی آید.

اگر یک سلسله افکار ماتریالیستی به مغز ما هجوم آورد که این اندیشه ها و آرزوها همه بیهوده است و از واقعیت جاودانگی خبری نیست ، حق داریم مضطرب و ناراحت شویم و رنج و وحشت عظیمی در ما پدید آید ، آرزو می کنیم که ای کاش نیامده بودیم و با این رنج و وحشت روبرو نمی شدیم . اولیای کنیسه های یهود سعی کردند ابتدا با تطمیع و نهایتاً با تهدید او را از عقاید خود باز دارند، اما هیچ کدام از این ها در او موثر واقع نیفتاد.

زن از پيشتازي در حركت به سمت ارزشها كه در ايران اسلامي ديده شد- باز خواهد ماند. باز هم به نظر می آید این عبارت بدین معنی است که سراسر وجودت نرم خویی با مردم باشد. «فرب حامل فقه لیس بفقیه» حامل فقه هم هست اگر حامل نباشد که از بین میرود. ما در همین تهران در محضر استادانی درس خوانده بودیم که آنها شاگرد شاگردان حکمای بزرگ بودند، اما با دانشگاه ارتباطی نداشتند، کسی هم آنها را نمیشناخت!

درست است که حکمت نیست و در موارد جزئی ممکن است حکمت داشته باشد، ولی حکیم کسی است که در کل حکیم باشد. و وقتی که خواجه نظامالملک برای نظامیه بغداد مدرس میخواست، و همین استاد (امامالحرمین) غزالی را به ایشان معرفی کرد! البته بنده نظر خودم را میگویم، من در عین اینکه خیلی برای غزالی ارزش و احترام قائل هستم، اما ایشان بزرگترین ضربه را به عالم اسلام زده است. اینها شاگردانی تربیت میکردند ولو اینکه حاشیه نویس بودند. البته حاشیه نوشتن خیلی هم خوب است، برای اینکه کسی فهم حکمت خیلی مهم است.

نکته دیگر که شاید کمتر کسی اطلاع داشته باشد و البته من هم این موضوع را شنیدهام و ضامن صحت و سقم آن نیستم؛ در ایام انقلاب روزی در منزل آقای میرزا هادی خان حائری رحمۀ الله علیه که هیچ ربطی به آقای شیخ عبد الکریم حائری ندارند – دوستان مستحضر باشند که حائری در حقیقت یعنی کربلایی و اشخاصی که حائری خوانده میشوند منتسب به کربلای معلیاند. روش عقلی است و چون عقلی است، امثال «سن توماس» آن را پذیرفتند.

دلیل دیگر اهمیت ابنرشد در غرب، این است که برخلاف ابنسینا، یک ارسطوی خالص و ناب را آورده است، یعنی هیچ چیزی از ارسطو کم و زیاد نمیکند. میگویند ملاصدرا از کسی به نام «ابنرشید» نام برده است، در حالیکه ابنرشید شخص دیگری بوده است. بنابراین ایشان را عارف به آن معنا یعنی عارف خالص اصلا نمیدانم، فلیسوف هم نیست، کسی است که 3 کتاب بر ضد فلسفه نوشته است! فراطبیعت گرایی تقریباً ابتداییترین نظام کامل اخلاقی است که بشر به آن دست یافته. این مکتب خیلی تاثیرگذار بود به دلیل اینکه پیروان آن معتقد بودند که 2 راه برای رسیدن به حقیقت وجود دارد، یکی راه دین و دیگری فلسفه است و این دو هیچ ارتباطی با همدیگر ندارند، بلکه موازی هم هستند.

در آنجا گرایشی به عرفان پیدا کرد، ولی اشعریت بر آن غلبه داشت! ، بنده خدا تمام زندگی خود را صرف این کار کرد، حتی ازدواج هم نکرد! فرد متاهل انگیزه بیشتری برای پیشرفت شغلی دارد و معمولا افراد بعد از ازدواج اقدام به پس انداز و تهیه وسایل رفاهی زندگی می کنند و قبل از ازدواج به نوعی بیشتر درآمد صرف هزینه های زائد می شود. باطن دین، حکمت و عرفان است و اصول دین هم با باطن دین سروکار دارد. در غرب حتی یک متکلم اسلامی را هم نمیشاختند!

این مجموعه شامل دوازده مقاله است که در چهار بخش جمعآوری شدهاند. 2. بیان احکام موضوعات: فلسفه مشخص می کند که این نظام اوصاف کیفی و کمی را چگونه تغییر دهید و بهینه کنید، یعنی احکام این موضوع را بیان کند که چگونه در تناسباتش تصرف کنیم تا به نتیجه برسیم. شما و تکلیف زندگیتان بههمپیوسته شدهاید تا کاملاً تجلی یابد. یعنی آن سیستم تا اندازهای جوابگو بود. و اگر غزالی را میشناختند، به خاطر «مقاصدالفلاسفه» است که آن را بهعنوان حکیم مشایی میشناختند!

دیدگاهتان را بنویسید