اختلاف آیتالله حائری با کربن درباره معنای فلسفه در اسلام/ هایدگر مملکت را گرفته است

پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، دستگاه شایسته تقدیر در نخستین دوره معرفی نهادهای پژوهشی غیر دولتی. فلسفه با اندیشه بازی میکند؛ مفاهیم را، افکار را اختراع میکند و پدید میآورد، در باب آنها به تحقیق و بررسی میپردازد. لذا یک پیشنهاد برای عزیزان دارم که در یکی از مقاطع – حالا چه در پایهی ۹ و یا در پایهی ۱۰ بگذارند، روی این مسئله باید کار کارشناسی انجام داد – دو واحد درسی تحت عنوان روش تحقیق و پایاننامهنویسی برای اینها گذاشته شود. البته برای سطح ۴ که هست، یعنی هم راهنما و هم مشاور باید باشند-، یک عنایتی باید به این قضیه داشته باشند که در جایی حتی الزام به مشاور داشته باشند.

میخواهم این را عرض کنم که این قانون در حوزهی پایاننامه برای انتخاب استاد راهنما و مشاور در سطح ۳ هم خیلی جالب به نظر نمیرسد. به حوزه عرض میکنم که ما در حوزه اگر پایاننامه را داریم که داریم، بایستی – من این را خدمت عزیزان هم عرض کردم – واحد آموزشی تحت عنوان اصول و مهارتهای پایاننامهنویسی داشته باشیم؛ یعنی وقتی پایاننامه را در حوزه داریم باید به این طلبه آموزش دهیم. این سه محور باید به صورت کارگاهی گذاشته شود، ۲۰-۳۰ جلسه و یا هر مقداری که میخواهد باشد، یعنی فرد این دوره را بگذراند، مجوز را بگیرد و بعداً وارد انتخاب موضوع شود.

باید این کلیپها را ببینند و آزمون آنها را هم انجام دهند و بعد انتخاب موضوع کنند. اینکه در سیستم نیست من بگویم که: پس من الان باید چه کنم؟ شما فرضیه را با مفروض نمیتوانید تفکیک کنید که الان این جملهای که گفتید فرضیه است یا پیشفرض یا مفروض است؟ مثل مجوز تلبس که چطور باید مجوز را بگیرند، این هم باید الزامی شود که کارگاه ببیند. در ابتدا باید یک کارگاه نویسندگی برای اینها بگذارند. من فکر میکنم که یک کار جدی و اساسی که باید الان صورت بگیرد و الزام هم بکنند در این سه سطحی است که کمک شایان و بزرگی هم هست.

این در حوزهی تدوین است که معلوم است باید به دنبال آن کتابخانهها، آن سایتها و آن نرمافزارهایی که مربوط به همان عنوان و مربوط به آن مسئله است، بروند. آن اساتید متعهد ما که در حوزه هم کم نیستند، واقعاً چنین کارهایی انجام میدهند، هم کار آموزشی برای طلبه میکنند و به آنها آموزش میدهند و هم راهنمایی تدوین انجام میدهند. لکن قبل از آن ما تقریباً یک فرصت زمانی را داریم که طلبه درگیر با انتخاب موضوع، تدوین طرحنامه و اینها هست که در خصوص اینها هم طلبه اطلاعاتی ندارد. ما کفایه، رسائل و مکاسب میخوانیم که خوب است، همهی اینها دروس حوزه است و باید خوانده شود و لکن شما میخواهید پایاننامه هم بنویسید.

نکتهی دوم هم نگاه مهارتی و روشی به این قضیه است که اگر قرار باشد یک پژوهشی واقعاً عمیق و پخته و اساسی و اصولی باشد یقیناً دو استاد باید باشند. سنت انگلیسی یک سنت تجربی – علمی است و سنت قاره ای یک سنت هرمنوتیکی – رمانتیستی. ۱۷-۱۸ جلسه بیشتر نیست و هر کدام در حد نیم ساعت است. دقیقتر بخواهم بگویم، فلسفه فعالیتی است که اشخاص هنگام جستجو برای درک حقایق دربارهی خود، زندگی یا هر زمینهی دیگری انجام میدهند. اسناد نشان میدهد که او این سفر را برای تامین حمایت از خود انجام داد زیرا به نظر میرسید که جنگهای فرونده شانس او را برای زندگی در پاریس از بین برده بود و همچنین متکلمان کالوینیست در هلند او را مورد آزار و اذیت قرار میدادند.

در زن بايد باور استوار و ايمان عميق ايجاد شود؛ زني كه دل به حق بدهد و انديشه به خدا بسپارد، چگونه ممكن است با خودنمايي، خود را در معرض نگاههاي آلوده قرار دهد و زمينهي لذت ديگران و فساد آفريني را به وجود آورد؟ همان طور كه در مورد ثروت امنيت نبود، راجع به زن هم امنيت وجود نداشت، هر كس زن زيبايي داشت ناچار بود او را از نظر زورمندان مخفي نگه دارد، زيرا اگر آنها اطلاع پيدا مي كردند، او ديگر مالك زن خود نبود.

مرد در گذشته، هم به زن ظلم كرده و هم به فرزند، و از هر دوي اين ها بهره كشي اقتصادي كرده است، همچنان به خود نيز ستم كرده است. به هر طریق سقراط که با ایشان مخالف بود و بر این باور بود که ایشان برای مقاصد مادی و سیاسی به بحث و مناظره و تعلیم و تعلم میپردازند سزاوار نام سوفیست یا دانشمند نیستند و حتی خودوی که با دلایل محکم، پندار های سوفسطائیان را رد میکرد خود را سزاوار این لقب نمی دانست و خود را فقط دوست دار دانایی می خواند. امروزه در ایران عده ای از باصطلاح فلاسفه، با برگزاری کنفرانس هائی به بهانۀ، باصطلاح طرح بینش های فلسفی، (و در واقع طرح بدعت های خلاف واقع)، به تبلیغ «وحدت وجود»، آنهم با استناد به اشعار!

بعضاً دوستان که مراجعه میکنند میبینم که اینها اصلاً در این فضا نیستند. در امتداد فرمایش جناب آقای موسوی عرض میکنم که اتفاقاً یکی از مسائل و خلأهایی که الان ما به صورت جدی میبینیم، مقدمهی پایاننامهنویسی است، یعنی مرحلهی اول و گام اولی است که پژوهشگر میخواهد بیاید و وارد این فضا شود. طلاب بعد از انتخاب موضوع و استاد راهنما، شروع به نوشتن پایاننامه میکنند اما میبینند که خیلی آشنا نیستند، نمیدانند که از چه کتابهایی باید استفاده کنند و یا اصلاً به کدام کتابخانه مراجعه کنند و در این فضا خیلی سردرگم میشوند. قانون ما باید اینقدر منعطف باشد به این معنا که یک جایی را الزام کند.

اخیراً یک کار خوبی که حوزهی علمیه و مرکز مدیریت انجام داده است این است که هر کسی که ثبتنامه پایاننامه میکند، یک کلیپهایی را آماده کردهاند که اینها را باید ببینند و آزمون آنها را هم بزنند. این حرف یعنی فرد اصلاً با ملاکها و سنجههای اولیه آشنا نیستید که شما طبق چه ملاکی باید انتخاب کنید؟ باز اگر بخواهم سطحبندی کنم که حوزه و طلبه چه کنند. هشام بن حکم، متکلم توانمند امامی، وقتی از امام صادق (ع) درباره فلسفه روزه سؤال میکند، امام در جواب میفرماید: روزه به این دلیل واجب شد که میان فقیر و غنی مساوات برقرار گردد و این بدان جهت است که غنی، طعم گرسنگی را بچشد و نسبت به فقیر ادای حق کند؛ چرا که اغنیا معمولاً هر چه را بخواهند، برای آنها فراهم است.

نفس انسان به دلیل این که دارای دو بُعد مذکور است از جهت بُعد روحانی خود مجرّد بوده و در نتیجه از مبادی عالیه تعلم می نماید و از جهت جسمانی تعلّق تدبیری به بدن داشته و آن را اداره می کند. اگر ما مدهای غربی را مصرف میکنیم و آنها در ایران طرفدار دارند به این دلیل است که نتوانستهایم جوانانمان را متوجه کنیم که این پوشش در شأن آنها نیست. یعنی به وسیله دعا ما هم با خدا صحبت می کنیم و از طریق دعا به خدا نزدیک می شویم. همهی مؤسسات و دانشگاهها این کار را دارند، یعنی این چیزی نیست که ما بخواهیم ابداع کنیم و یا بدعتی باشد.

نه، در مؤسسات عالی و در دانشگاهها این روند هست. یعنی طلبه در این قضیه به نظرم هیچ کاری نمیتواند بکند. آنها میدانستند هیچ ندارند، به عدد داشتههای خود به خدا احتیاج دارند، به عدد داشتههای خود به خدای متعال وابسته هستند. یعنی خود استاد هم یک پژوهشی را از دانشجو میخواهد. کلیپ فقط یک برنامهی آموزشی است که میتواند سریع ببیند و بعد هم تیک بزند و مجوز را بگیرد.

لذا تعبیر من این است و میگویم: طلبهای که دو واحد یا حتی یک واحد درسی روش تحقیق نگذرانده، چطور میتواند بیاید و به این عرصه وارد شود؟ اسلام از ازدواج به «پیمان مقدس» تعبیر میکند و مسیحیت از آن به عنوان «سر عظیم»، «پیمان عفت» و «آیین مقدس» یاد میکند. یعنی موضوع پایاننامه انتخاب شده است، طرحنامه و به تعبیر دانشگاهیان پروپوزال نوشته شده است و الان هندسه مشخص است و شما میخواهید بنویسید. میتوانید به من موضوع بدهید؟

دیدگاهتان را بنویسید